Wie vernietigt de originele partituur van een uitzonderlijke symfonie?
2 octobre, 2014 par
Wie vernietigt de originele partituur van een uitzonderlijke symfonie?
Pro Vita - Gezin&Leven vzw
| No comments yet

Dr. Stefaan Seminckx

De mens is een levend lichaam. Materieel gezien, bestaat een volwassen menselijk lichaam uit ongeveer 10 tot de zevenentwintigste atomen. Een atoom is samengesteld uit een relatief grote kern met een aantal piepkleine elektronen eromheen en daartussen een enorm vacuüm: 
ons lichaam bestaat dus grotendeels uit leegte. Indien men alle atomen van een menselijk lichaam zou "schillen" en tot hun kern reduceren, en ze vervolgens samenvoegen, dan zou een mens een blokje vormen met een zijde van 4 miljardste van een millimeter.

Zo gezien stelt een mens niet veel voor. Maar men kan het ook anders bekijken: een volwassen menselijk organisme telt ongeveer 60 biljoen cellen, georganiseerd in weefsels en organen. Iedere dag sterven ongeveer 500 miljard van die cellen af en worden er evenveel geproduceerd. En nochtans blijft een mens een mens: Beethoven was Beethoven vanaf het ogenblik van zijn ontstaan tot aan zijn dood ongeacht zijn leeftijd, zijn gewicht of zijn activiteit. Niet de atomen van mijn lichaam bepalen wat of wie ik ben, want toen ik geboren werd, was ik twintig keer minder atomen rijk en nochtans was ik al mijzelf. En telkens als ik van de kapper thuis kom, ben ik een flink pak atomen armer, en toch blijf ik mijzelf. In een mens is er een soort intrinsieke finaliteit aanwezig, een immaterieel "anthropisch principe". 

Met Aristoteles kreeg dit ordenend principe de naam "ziel". Sommigen verwerpen deze uitleg en wijten de organisatie van het leven aan het toeval. Volgens de waarschijnlijkheidsrekening is dit uitgesloten, tenzij het heelal bijna oneindig oud zou zijn, wat de wetenschap dan weer blijkt tegen te spreken. En zo men toeval al aanvaardt, dan is er nog geen uitleg voor de immateriële dimensie van de mens: kan toeval atomen zodanig selecteren en schikken dat ze in staat zijn de Negende symfonie te componeren, de relativiteitstheorie uit te vinden of uit naastenliefde te sterven op Molokaï? Sinds enkele tientallen jaren, met de ontdekking van het DNA, heeft de wetenschap een biologische tegenhanger gevonden van Aristoteles' uitleg: DNA is een stukje materie dat zelf een alfabet vormt, die informatie doorgeeft en een specifiek project inhoudt. DNA is de partituur voor de symfonie van ieders persoonlijk leven.

Deze partituur staat geprent in het DNA van ieder van de 60 biljoen cellen die samen een volwassen lichaam vormen. Ze is volledig geprent in de zygoot (of bevruchte eicel), vanaf de vroegste ogenblikken van zijn ontstaan: in het DNA van de 46 chromosomen van de zygoot zijn al onze cellen, weefsels en organen als uniek en origineel ontwerp aanwezig, tot en met de kleur van onze ogen en de tekening van onze vingerafdrukken. Is de zygoot dan een mens of alleen een ontwerp van een mens? Is hij al de muziek van het menselijk leven of alleen de partituur? Niet de chromosomen zijn doorslaggevend om over een mens te mogen spreken: één seconde na onze dood, zijn wij een lijk en één seconde voordien, een mens; nochtans, in beide gevallen bevatten onze cellen – althans op het eerste gezicht – identiek dezelfde chromosomen. Wel doorslaggevend om over een mens te mogen spreken is de aanwezigheid van de menselijke "anima".

Het leven houdt op bij de scheiding van lichaam en ziel en het ontstaat bij de bezieling van het lichaam. Dit is een abstracte, filosofische taal, omdat een definitie altijd op de essentie van de werkelijkheid slaat. De arts weet daarmee echter geen weg: zijn zintuigen en instrumenten kunnen het metafysische niet waarnemen. Om die reden zoekt de arts, bij het onderscheiden van leven en dood, naar de fysische weerspiegeling van het metafysisch gebeuren. Een overlijdensakte getuigt niet van de verdwijning van een ziel: ze stelt alleen vast dat allerlei tekens daarop wijzen. Rond de bepaling en het vroegtijdig vastleggen van deze tekens is er de laatste jaren heel wat te doen geweest omdat een snelle wegname van een orgaan van levensbelang is voor het succes van een transplantatie.De arts staat die wegname toe met de morele overtuiging dat de donor overleden is. Deze morele overtuiging is bindend voor het geweten, hoewel ze geen filosofische evidentie inhoudt.

Hebben wij over het statuut van de zygoot een soortgelijke overtuiging, die bindend is voor het geweten? Zijn er in de vroegste stadia van het embryo duidelijke tekens die op bezieling wijzen? Het antwoord is ja: alles wijst erop dat het embryo, in de eerste uren van zijn bestaan, een levend individu is van de menselijke soort, kortom een mens. Leven? In vitro fertilisatie heeft dit voorgoed bewezen, want niemand plant een lijk terug in de baarmoeder. Individu? Klonen heeft dit nogmaals bevestigd, want na klonen bleef Dolly Dolly en werd haar kloon een nieuw volwaardig schaap. De natuur doet precies hetzelfde bij het ontstaan van een echte tweeling, na splitsing van een heel jong menselijk embryo. Van de menselijke soort? In zijn DNA staat geschreven dat dit levend individu tot de menselijke soort behoort: niets van wat een volwassen mens fysisch kenmerkt ontbreekt in de structuur van het DNA. De zygoot "weet" zelfs meer dan de 60 biljoen cellen van het volwassen lichaam: hij "weet" hoe men een mens gestaag "in elkaar steekt" met de atomen die hij uit de vitale stoffen van de moeder put. 

De zygoot is een en al partituur, dirigent én symfonie van het leven. Met een morele overtuiging zeg ik: hij is een mens. Wie dit niet aanvaardt, kan in het embryo alvast een mensontwerp ontdekken dat bescherming verdient: wie vernietigt de orginele partituur van een uitzonderlijke symfonie? En wie toch nog met twijfels zou blijven, onthoudt zich best van iedere behandeling die schade kan berokkenen aan "iets" dat wel degelijk een mens zou kunnen zijn: welke jager schiet zonder meer op "iets" dat beweegt? Zullen we de wijsheid volgen van de bekende uitspraak, waarmee de Verenigde Staten verleden eeuw de slavernij afschaften, "A Man is a Man… is a Man"? Een Mens is een Mens, blank of zwart, jong of oud, gezond of ziek, twee meter groot of slechts twee millimeter… hij is een Mens. 

Verschenen in: 'De Standaard'
Wie vernietigt de originele partituur van een uitzonderlijke symfonie?
Pro Vita - Gezin&Leven vzw
2 octobre, 2014
Share this post
Archiver
Se connecter to leave a comment